Wyrażanie istnienia za pomocą 'there is' i 'there are'

Wyrażanie istnienia za pomocą "there is" i "there are"

W tym artykule wyjaśnię, jak w języku angielskim mówić o istnieniu lub obecności czegoś przy użyciu konstrukcji "there is" i "there are". Omówimy znaczenie, budowę zdań twierdzących, przeczących i pytających, użycie z rzeczownikami policzalnymi i niepoliczalnymi, formy czasowe oraz najczęstsze błędy. Na końcu znajdziesz wiele naturalnych przykładów (zarówno w liczbie pojedynczej, jak i mnogiej) z tłumaczeniem.

Czym jest konstrukcja "there is/there are"?

Konstrukcja "there is/there are" służy do stwierdzenia, że coś istnieje lub coś jest obecne w jakimś miejscu/czasie. Słowo "there" w tej konstrukcji nie oznacza dosłownie "tam" — pełni funkcję tzw. egzpletu (sztucznego podmiotu). Rzeczywisty podmiot pojawia się po czasowniku.

Przykład:
- "There is a cat on the roof." — "Na dachu jest kot." (realny podmiot: a cat)

Uwaga: "there" może także być przysłówkiem miejsca (tam). W zdaniu "The book is there." "there" oznacza "tam"; w konstrukcji "There is a book on the table." "there" jest egzpletem.

Kiedy używać "there is" i "there are"?

- Gdy informujesz, że coś istnieje lub jest dostępne: "There is milk in the fridge." (W lodówce jest mleko.)
- Gdy wprowadzasz nową informację w rozmowie: "There are two problems." (Są dwa problemy.)
- Gdy mówisz o lokalizacji rzeczy lub osób: "There is a bus stop near my house." (Blisko mojego domu jest przystanek.)
- Gdy pytasz o ilość/obecność: "Are there any emails?" (Czy są jakieś maile?)

Jak zbudować zdanie z "there is/there are"?

Wzór ogólny:
There + be (is/are/was/were/has been/there will be...) + rzeczownik / wyrażenie rzeczownikowe + (uściślenie miejsca/czasu)

Zasada zgody: czasownik "be" zgadza się z liczbą rzeczownika, który występuje po nim.
- Liczba pojedyncza i niepoliczalne → there is (lub skrót "there's"):
- "There is a book on the table." — "Na stole jest książka."
- "There is water in the glass." — "W szklance jest woda."
- Liczba mnoga → there are:
- "There are three books on the table." — "Na stole są trzy książki."

Przykłady z liczbami i przymiotnikami:
- "There is one apple." — "Jabłko jest jedno."
- "There are many apples." — "Jest dużo jabłek."

Uwaga dotycząca skrótu: "there's" to skrót od "there is" i jest bardzo powszechny w mowie; w potocznym języku używa się go także z rzeczownikami w liczbie mnogiej (np. "There's lots of people here."), ale w piśmie lepiej stosować poprawną formę "there are" dla liczby mnogiej.

Przeczenia i pytania

Przeczenia:
- "There is not" → skrót "There isn't".
- "There isn't a station nearby." — "Nie ma stacji w pobliżu."
- "There are not" → skrót "There aren't".
- "There aren't any tickets left." — "Nie ma już żadnych biletów."
- Możesz też użyć "no" przed rzeczownikiem: "There is no milk." — "Nie ma mleka." (odpowiada "There isn't any milk.")

Pytania (inwersja):
- Tworzysz pytanie przez odwrócenie: Is there... ? / Are there... ?
- "Is there a problem?" — "Czy jest problem?"
- "Are there any chairs?" — "Czy są jakieś krzesła?"

Pytania o ilość:
- "How many books are there?" — "Ile jest książek?"
- "How much sugar is there?" — "Ile jest cukru?"

Krótka odpowiedź:
- "Yes, there is." / "No, there isn't."
- "Yes, there are." / "No, there aren't."

Rzeczowniki policzalne i niepoliczalne

- Rzeczowniki policzalne (countable): mają formy pojedynczą i mnogą. Używamy "a/an" z liczbą pojedynczą: "There is a chair." Z liczbą mnogą: "There are chairs."
- Rzeczowniki niepoliczalne (uncountable): traktujemy je jak pojedyncze: "There is milk / information / furniture." (Nie mówimy "a milk".)
- Jeśli chcesz policzyć część niepoliczalnego, użyj wyrażenia: "There is a piece of cake." / "There are two pieces of cake."

Czasy: teraźniejszość, przeszłość, przyszłość i czasy z "been"

Konstrukcja działa we wszystkich czasach, zmienia się tylko forma czasownika "be" lub pomocniczych:
- Teraźniejszość: "There is / There are" — "There is a problem." / "There are many problems."
- Przeszłość: "There was / There were" — "There was a meeting yesterday." / "There were two meetings yesterday."
- Present perfect: "There has been / There have been" — uzależnione od liczby rzeczownika po "been":
- "There has been a mistake." — "Był błąd."
- "There have been several mistakes." — "Było kilka błędów."
- Przyszłość: "There will be / There'll be" lub "There is going to be" — "There will be a concert tomorrow." / "There's going to be a storm."
- Inne: "There used to be" (kiedyś istniało): "There used to be a cinema here." — "Kiedyś tu było kino."

Typowe błędy i porady

1. "There's" z liczbą mnogą — w mowie często akceptowalne, w piśmie lepiej używać "there are".
- Niepoprawnie w formalnym piśmie: "There's several reasons." → Poprawnie: "There are several reasons."
2. Mylenie "there is/there are" z "there"="tam". Pamiętaj, że w konstrukcji egzeplentycznej "there" nie tłumaczy się jako "tam".
3. Błędne użycie "a/an" z rzeczownikami w liczbie mnogiej: "There is some apples" → poprawnie: "There are some apples."
4. Podwójne przeczenia typu "There isn't no..." — unikaj.
5. Zgoda w czasie perfect: "There has been many changes" — niepoprawne; poprawnie: "There have been many changes." ("have" odnosi się do liczby rzeczownika po "been").
6. Pytanie bez inwersji: mówienie "There is a problem?" jest dopuszczalne w mowie potocznej, ale poprawna forma pytania to "Is there a problem?"

Porównanie z innymi strukturami

- "There is a man at the door." vs "A man is at the door." — obie formy informują o obecności, ale "there is" pełni funkcję wprowadzenia nowej informacji; zdanie z podmiotem na początku może bardziej zwracać uwagę na samą osobę.
- "I have a car." (Mam samochód) vs "There is a car." (Jest samochód) — nie to samo: pierwsze mówi o posiadaniu, drugie o istnieniu/obecności.

Przykłady (podzielone: liczba pojedyncza, mnoga, niepoliczalne, pytania, przeczenia, czasy)

Twierdzenia — liczba pojedyncza:
- "There is a cat on the roof." — "Na dachu jest kot."
- "There is a problem we need to solve." — "Jest problem, który musimy rozwiązać."
- "There's a bank on the corner." — "Na rogu jest bank." (skrót)

Twierdzenia — liczba mnoga:
- "There are two cats on the roof." — "Na dachu są dwa koty."
- "There are many students in the hall." — "W sali jest wielu uczniów."
- "There are several reasons for that." — "Jest kilka powodów."

Niepoliczalne:
- "There is water in the glass." — "W szklance jest woda."
- "There isn't much time left." — "Nie zostało dużo czasu."

Pytania:
- "Is there a pen I can use?" — "Czy jest długopis, którego mogę użyć?"
- "Are there any tomatoes left?" — "Czy zostały jakieś pomidory?"
- "How many people are there?" — "Ile tam jest ludzi?"
- "How much sugar is there?" — "Ile jest cukru?"

Przeczenia:
- "There isn't a station nearby." — "W pobliżu nie ma stacji."
- "There aren't any tickets left." — "Nie ma już żadnych biletów."
- "There is no reason to worry." — "Nie ma powodu do zmartwień."

Czasy — przykłady:
- Past: "There was a loud noise last night." — "Wczoraj w nocy był głośny hałas."
- Past plural: "There were five cars in the car park." — "Na parkingu było pięć samochodów."
- Present perfect: "There has been a mistake on the bill." — "W rachunku był błąd."
- Present perfect plural: "There have been several changes recently." — "Ostatnio nastąpiło kilka zmian."
- Future: "There will be a meeting tomorrow." — "Jutro będzie spotkanie."
- Going to: "There's going to be a storm." — "Będzie burza."

Krótkie odpowiedzi:
- Q: "Is there a bathroom?" — A: "Yes, there is." / "No, there isn't."
- Q: "Are there any buses now?" — A: "Yes, there are." / "No, there aren't."

Glosariusz (krótkie wyjaśnienia terminów)

- Egzplet (expletive): słowo („there”) użyte jako sztuczny podmiot, bez znaczenia przestrzennego.
- Podmiot: część zdania wykonująca lub będąca tematem czynności (w konstrukcji "there is" podmiot pojawia się po czasowniku).
- Orzeczenie: czasownik, np. "is/are/was/were".
- Rzeczownik policzalny: można go policzyć (a book, two books).
- Rzeczownik niepoliczalny: nie liczymy go bez miary (water, information).
- Inwersja: zamiana kolejności czasownik–podmiot stosowana w pytaniach (Is there...?, Are there...?).

Podsumowanie — najważniejsze zasady

- Użyj "there is" z rzeczownikami w liczbie pojedynczej i z rzeczownikami niepoliczalnymi; użyj "there are" z rzeczownikami w liczbie mnogiej.
- Sprawdź liczbę rzeczownika, który występuje po czasowniku — to ona decyduje o formie czasownika.
- W pytaniach odwróć szyk: "Is there... ?" / "Are there... ?"
- W przeczeniach używaj "there isn't" / "there aren't" albo "there is/are no".
- W piśmie trzymaj się formy "there are" dla liczby mnogiej; w mowie widoczne są skróty i uproszczenia.

Jeśli chcesz, mogę przygotować listę najczęściej używanych zwrotów z "there is/there are" albo skróconą ściągawkę do wydrukowania.