Używanie gerundów (-ing) i bezokoliczników po niektórych czasownikach (wzorce czasowników)
B1Użycie gerundów i bezokoliczników po niektórych czasownikach (wzorce czasowników)
Ten artykuł wyjaśnia, jak używać formy -ing (gerund) i bezokolicznika (to + podstawowa forma lub forma bez to) po wybranych czasownikach w języku angielskim. Dowiesz się: co to jest gerund i bezokolicznik, jak się je tworzy, jakie są typowe wzorce („które czasowniki biorą -ing, które biorą to+infinitive, a które obie formy”) oraz jakie są najczęstsze pułapki i różnice znaczeniowe. Każdy wzorzec zawiera liczne przykłady w języku angielskim z polskim tłumaczeniem.
Kiedy używamy gerundu, a kiedy bezokolicznika?
Nie ma jednej uniwersalnej reguły, która pasuje do wszystkich czasowników — trzeba zapamiętać wzorce. Można jednak wyróżnić przybliżone tendencje:
- Gerund (-ing) często używamy po czasownikach opisujących upodobania, unikanie, kończenie czynności, przyznawanie się, sugestie itp. (np. enjoy, avoid, finish, suggest).
- Bezokolicznik z to (to + infinitive) częściej pojawia się po czasownikach mówiących o zamiarach, decyzjach, planach i oczekiwaniach (np. decide, want, hope, plan).
- Niektóre czasowniki mogą występować z obiema formami bez większej różnicy (np. begin, start), a inne zmieniają znaczenie w zależności od formy (np. stop, remember, try).
- Po przyimkach (including, after, before, to jako przyimek) następuje zwykle gerund, nie bezokolicznik.
Jak tworzyć gerund i bezokolicznik (krótkie przypomnienie)?
- Gerund to forma z końcówką -ing: read -> reading, play -> playing.
- Zmiany ortograficzne:
- drop the final -e: make -> making (ale: be -> being),
- -ie -> -y + ing: lie -> lying,
- podwojenie końcowej spółgłoski w układzie jednosylabowym CVC lub gdy akcent pada na ostatnią sylabę: run -> running, begin -> beginning,
- play -> playing (nie podwajamy, bo poprzedzająca samogłoska nie wymaga podwojenia).
Przykłady: "reading" (czytanie), "making" (robienie), "running" (bieganie).
- Standardowy bezokolicznik to to + podstawowa forma: to read, to go, to eat.
- Bare infinitive (bez to) używamy po niektórych czasownikach (np. after let, make w konstrukcji czynnej, po modalach: can, must): let him go, I can swim, she made him apologize.
Główne wzorce: przykłady i listy czasowników
Poniżej znajdziesz kategorie z przykładami zdań po angielsku i polskim tłumaczeniem.
- enjoy + gerund
- I enjoy reading. (Lubię czytać.)
- She enjoys cooking for her family. (Ona lubi gotować dla swojej rodziny.)
- avoid + gerund
- He avoids talking about money. (On unika rozmów o pieniądzach.)
- mind + gerund
- Would you mind opening the window? (Czy miałbyś coś przeciwko otwarciu okna?)
- finish + gerund
- They finished painting the house. (Skończyli malować dom.)
- suggest / recommend + gerund
- I suggest trying the new café. (Sugeruję wypróbować nową kawiarnię.)
- I recommend visiting the museum. (Polecam odwiedzić muzeum.)
- give up + gerund
- He gave up smoking last year. (Rzucił palenie w zeszłym roku.)
- keep + gerund
- Keep working on the project. (Kontynuuj pracę nad projektem.)
- admit / deny + gerund
- She admitted stealing the money. (Przyznała się do kradzieży pieniędzy.)
- He denied taking the documents. (Zaprzeczył, że wziął dokumenty.)
- risk / avoid / postpone / practice
- She risked losing her job. (Zaryzykowała utratę pracy.)
- They postponed making a decision. (Przełożyli podjęcie decyzji.)
- He practices playing the piano every day. (Ćwiczy grę na pianinie codziennie.)
- decide / plan / intend
- She decided to study medicine. (Zdecydowała się studiować medycynę.)
- We plan to travel next year. (Planujemy podróż w przyszłym roku.)
- want / would like / hope
- I want to buy a new phone. (Chcę kupić nowy telefon.)
- I would like to order coffee. (Chciałbym zamówić kawę.)
- We hope to see you soon. (Mamy nadzieję wkrótce cię zobaczyć.)
- promise / refuse / agree
- He promised to call her. (Obiecał, że zadzwoni do niej.)
- They refused to help. (Odmówili pomocy.)
- She agreed to meet at noon. (Zgodziła się spotkać w południe.)
- manage / learn / expect
- He managed to finish on time. (Udało mu się skończyć na czas.)
- She learned to play the piano. (Nauczyła się grać na pianinie.)
- I expect him to arrive soon. (Spodziewam się, że wkrótce przyjedzie.)
- begin / start / continue
- She began to cry. (Zaczęła płakać.)
- She began crying. (Zaczęła płakać.)
- He continued to work. (Kontynuował pracę.)
- He continued working. (Kontynuował pracę.)
- like / love / hate (ogólna różnica)
- I like to read before bed. (Lubię czytać przed snem — nawyk/okoliczność.)
- I like reading. (Lubię czytanie — ogólne upodobanie.)
- remember
- I remembered locking the door. (Pamiętam, że zamknąłem drzwi — wspomnienie z przeszłości.)
- Remember to lock the door. (Pamiętaj, żeby zamknąć drzwi — przypomnienie dotyczące przyszłego działania.)
- forget
- I forgot meeting her last year. (Zapomniałem, że spotkałem ją w zeszłym roku.)
- Don’t forget to call your mother. (Nie zapomnij zadzwonić do mamy.)
- stop
- He stopped smoking. (Przestał palić.)
- He stopped to smoke. (Zatrzymał się, żeby zapalić.) — tu najpierw przerwał inną czynność, by zapalić.
- try
- Try restarting the computer. (Spróbuj ponownie uruchomić komputer — eksperyment, sugestia.)
- I tried to restart the computer but it didn’t work. (Próbowałem ponownie uruchomić komputer, ale się nie udało — wysiłek/usiłowanie.)
- mean
- Being a doctor means working long hours. (Bycie lekarzem oznacza pracę przez długie godziny.)
- I meant to call you. (Miałem zamiar do ciebie zadzwonić.)
- go on
- He went on talking. (On dalej mówił — kontynuował tę samą czynność.)
- He went on to become a teacher. (Następnie został nauczycielem — przeszedł do innej czynności/wydarzenia.)
- regret
- I regret telling you that. (Żałuję, że ci to powiedziałem — wyraża żal za przeszłość.)
- We regret to inform you that your application was unsuccessful. (Z przykrością informujemy, że twoja aplikacja nie została przyjęta — formalne ogłoszenie.)
- ask / tell / want / expect / persuade / remind / advise / allow / encourage
- She asked him to help. (Poprosiła go, żeby pomógł.)
- I told him to be quiet. (Powiedziałem mu, żeby był cicho.)
- They expected us to arrive early. (Spodziewali się, że przyjdziemy wcześnie.)
- He persuaded her to come. (Przekonał ją, żeby przyszła.)
- let + bare infinitive: Let her go. (Pozwól jej iść.)
- make + bare infinitive (w stronie czynnej): The teacher made the students rewrite the essay. (Nauczyciel kazał uczniom przepisać wypracowanie.)
- have + object + bare infinitive / get + object + to-infinitive: I had the mechanic fix my car. (Zleciłem mechanikowi naprawę samochodu.) / I got him to help me. (Namówiłem go, żeby mi pomógł.)
- passive z make: He was made to apologize. (Został zmuszony do przeproszenia.)
- I saw him cross the street. (Widziałem, jak przeszedł przez ulicę — cała akcja/jednokrotne zdarzenie.)
- I saw him crossing the street. (Widziałem, że przechodził przez ulicę — akcja w toku.)
- I heard her sing. / I heard her singing. (Słyszałem, jak śpiewała / jak śpiewała w danym momencie.)
- Nie myl "to" w bezokoliczniku (to + verb) z "to" będącym przyimkiem. Po przyimkach zawsze mamy gerund.
- I’m looking forward to meeting you. (Nie mogę się doczekać spotkania z tobą.) — tutaj "to" to przyimek, więc "meeting".
- She is used to getting up early. (Jest przyzwyczajona do wstawania wcześnie.) — "to" jako przyimek + gerund.
- Compare: I used to get up early. (Kiedyś wstawałam wcześnie.) — tutaj "used to" + bezokolicznik (inne znaczenie!).
Częste błędy i jak ich unikać
Typowe błędy
- *I enjoy to read. — BŁĄD. Poprawnie: I enjoy reading. (Po enjoy: gerund.)
- *He suggested to go earlier. — BŁĄD. Poprawnie: He suggested going earlier. (Po suggest: gerund.)
- *She wants going to the party. — BŁĄD. Poprawnie: She wants to go to the party. (Po want: to + infinitive.)
- *I forgot ringing him. — BŁĄD (zły sens). Jeśli zapomniałeś, że kiedyś zadzwoniłeś, używasz forgot + gerund: I forgot meeting him. Jeśli zapomniałeś zadzwonić (rzeczy do zrobienia), używasz forgot + to-infinitive: I forgot to call him.
Jak unikać błędów
- Zapamiętuj najczęstsze grupy czasowników (lista niżej). Zacznij od 20–30 najważniejszych: enjoy, avoid, like, want, decide, hope, suggest, recommend, try, stop, remember, forget, ask, tell, let, make, have, help.
- Zwracaj uwagę na "to" jako przyimek (look forward to, be used to) — wtedy zawsze -ing.
- Ucz się par, które zmieniają znaczenie (remember, forget, stop, try, mean, go on, regret). Jeśli nie jesteś pewny, sprawdź w słowniku przykłady zdań.
Słowniczek (glossary) i krótkie podsumowanie
Gerund — forma z końcówką -ing używana jak rzeczownik lub jako dopełnienie po niektórych czasownikach (np. enjoy reading).
To-infinitive — bezokolicznik z "to" (to + base): to read, to go. Często wyraża zamiar, cel lub przyszłe działanie.
Bare infinitive (bez to) — podstawowa forma czasownika bez "to": używana po modalach (can, must), po let/make w stronie czynnej oraz w niektórych konstrukcjach percepcyjnych.
Preposition + gerund — po przyimkach (including, after, before, to jako przyimek) używamy -ing: look forward to meeting, be used to getting up.
Podsumowanie krótkie:
- Zapamiętuj wzorce: pewne czasowniki rządzą gerundem, inne — to-infinitive.
- Po przyimkach zawsze gerund.
- Są czasowniki biorące obie formy bez większej różnicy i takie, które zmieniają znaczenie.
- Ćwicz na przykładach: czytaj zdania i zwracaj uwagę, która forma występuje po którym czasowniku.
Na koniec: oto szybka lista (do zapamiętania):
- Po gerundzie: enjoy, avoid, mind, finish, suggest, recommend, give up, admit, deny, risk, postpone, keep, miss, practice.
- Po to-infinitive: decide, plan, hope, want, would like, promise, refuse, expect, learn, manage, agree, offer.
- Obie formy (bez dużej zmiany): begin, start, continue, like, love, hate, prefer.
- Obie formy (zmiana znaczenia): remember, forget, stop, try, mean, go on, regret.
Jeśli chcesz, mogę teraz przygotować kartę z najważniejszymi 30 czasownikami i przykładowymi zdaniami do wydruku — taka karta ułatwia zapamiętywanie.