Użycie strony biernej w czasach teraźniejszym i przeszłym
B1Użycie strony biernej w czasach teraźniejszym i przeszłym
Przykład (aktywne → bierne):
- Active: "Someone cleans the room." – Ktoś sprząta pokój.
- Passive: "The room is cleaned (by someone)." – Pokój jest sprzątany (przez kogoś).
- Gdy chcemy podkreślić działanie lub odbiorcę czynności, a nie wykonawcę: "The letter was sent yesterday." – List został wysłany wczoraj.
- Gdy wykonawca jest nieznany: "My bike was stolen." – Mój rower został skradziony.
- Gdy wykonawca jest nieistotny lub oczywisty: "The homework must be finished." – Praca domowa musi być skończona.
- W stylu formalnym, naukowym, raportach i wiadomościach: "The results were published" zamiast "They published the results."
- Aktywne: Subject + verb + object.
- Bierne: Object (now subject) + be + past participle (+ by + agent).
Kroki:
1. Znajdź dopełnienie (object) w zdaniu czynnym.
2. Przenieś je na początek — to nowe podmiot zdania biernego.
3. Użyj formy "be" zgodnej z czasem i liczbą.
4. Dodaj past participle (V3).
5. Opcjonalnie dodaj "by" + dawny podmiot (agent).
Uwaga: tylko czasowniki przechodnie (które mają dopełnienie) mogą tworzyć stronę bierną. Nie można zrobić biernej z czasowników nieprzechodnich, np. "arrive", "sleep".
- Budowa: am / is / are + past participle
- Zastosowanie: zwyczaje, ogólne prawdy, rutynowe działania (kiedy chcemy skupić się na odbiorcy czynności).
- "The letters are delivered every morning." – Listy są dostarczane każdego ranka.
- Active → Passive: "They deliver the letters every morning." → "The letters are delivered every morning (by them)."
- Negacja: "The letters are not delivered on Sundays." – Listy nie są dostarczane w niedziele.
- Pytanie: "Are the letters delivered every morning?" – Czy listy są dostarczane każdego ranka?
Present Continuous (Progressive) Passive
- Budowa: am / is / are + being + past participle
- Zastosowanie: czynność dziejąca się teraz lub w okresie trwającym teraz.
Przykłady:
- "The house is being painted." – Dom jest malowany (w tej chwili).
- Active → Passive: "They are painting the house." → "The house is being painted (by them)."
- Negacja: "The house is not being painted today." – Dom dziś nie jest malowany.
- Pytanie: "Is the house being painted now?" – Czy dom jest teraz malowany?
Present Perfect Passive
- Budowa: has / have + been + past participle
- Zastosowanie: czynność zakończona, mająca skutek w teraźniejszości.
Przykłady:
- "The work has been finished." – Praca została skończona.
- Active → Passive: "They have finished the work." → "The work has been finished (by them)."
- Negacja: "The work has not been finished yet." – Praca jeszcze nie została skończona.
- Pytanie: "Has the work been finished?" – Czy praca została skończona?
Uwaga: konstrukcja "has/have been being + V3" (present perfect continuous passive) istnieje, ale jest rzadko używana i brzmi sztucznie. Lepiej znaleźć inną formę.
- Budowa: was / were + past participle
- Zastosowanie: czynności zakończone w przeszłości.
- "The cake was eaten." – Ciasto zostało zjedzone.
- Active → Passive: "Someone ate the cake." → "The cake was eaten (by someone)."
- Negacja: "The cake was not eaten." – Ciasto nie zostało zjedzone.
- Pytanie: "Was the cake eaten?" – Czy ciasto zostało zjedzone?
Past Continuous Passive
- Budowa: was / were + being + past participle
- Zastosowanie: czynność w przeszłości trwająca w danym momencie.
Przykłady:
- "The road was being repaired when we drove past." – Droga była naprawiana, kiedy przejeżdżaliśmy obok.
- Active → Passive: "They were repairing the road." → "The road was being repaired (by them)."
Past Perfect Passive
- Budowa: had + been + past participle
- Zastosowanie: czynność dokonana przed inną czynnością w przeszłości.
Przykłady:
- "The window had been broken before they arrived." – Okno zostało zniszczone, zanim oni przyjechali.
- Active → Passive: "Someone had broken the window." → "The window had been broken (by someone)."
Uwaga: konstrukcja "had been being + V3" (past perfect continuous passive) jest praktycznie nieużywana — lepiej użyć innego wyrażenia.
- Modal (present/future): modal + be + past participle
- "The problem can be solved." – Problem można rozwiązać.
- "The letter should be sent today." – List powinien być wysłany dzisiaj.
- Modal (odnoszący się do przeszłości lub perfekcyjny): modal + have + been + past participle
- "The problem could have been solved." – Problem mógł zostać rozwiązany.
- "The letter should have been sent yesterday." – List powinien był zostać wysłany wczoraj.
- Agent (wykonawca) w stronie biernej jest opcjonalny i dodawany przez "by": "The book was written by the author." – Książka została napisana przez autora.
- Kiedy pominąć "by":
- gdy wykonawca jest nieznany: "My car was damaged." – Mój samochód został uszkodzony.
- gdy wykonawca jest nieistotny: "The meeting was canceled." – Spotkanie zostało odwołane.
- gdy wykonawca jest oczywisty: "The exam was passed by most students." (można pominąć, jeśli wiadomo kto).
- Próba utworzenia strony biernej z czasownika nieprzechodniego: *"The train was arrived." – błędnie. Poprawnie: "The train arrived." (Nie ma biernej.)
- Zła forma imiesłowu (past participle): "was wrote" zamiast "was written". Ucz się nieregularnych V3 (write → written, eat → eaten, do → done).
- Błędna forma "be": "He is wrote" – błędnie. Poprawnie: "He was written about" (w zależności od znaczenia).
- Nadmierne użycie strony biernej prowadzi do niejasności i stylistycznej suchości — używaj biernej wtedy, gdy ma to cel.
- Konstrukcje z "have" – nie myl strony biernej z konstrukcją sprawczą (causative):
- Causative: "I had my hair cut." – Kazałem obciąć włosy / poszedłem do fryzjera (ktoś mi obciął włosy).
- Niepoprawnie: *"I was my hair cut." (błąd)
- Uwaga na zdania z dwoma dopełnieniami: "They gave John a prize." → "John was given a prize." lub "A prize was given to John." Obie formy są poprawne.
- "Get" jako alternatywa dla "be": "He got injured." – częste w mowie potocznej, lecz mniej formalne niż "He was injured."
1) Present Simple
- Active: "They make cars in this factory." – Robią samochody w tej fabryce.
- Krok 1 (dopełnienie → podmiot): "Cars..."
- Krok 2 (forma be w present): "Cars are..."
- Krok 3 (past participle): "Cars are made in this factory."
- Passive: "Cars are made in this factory (by them)." – Samochody są produkowane w tej fabryce.
2) Present Continuous
- Active: "They are painting the bridge." – Malują most.
- Passive: "The bridge is being painted (by them)." – Most jest malowany.
3) Present Perfect
- Active: "They have completed the project." – Skończyli projekt.
- Passive: "The project has been completed (by them)." – Projekt został ukończony.
4) Past Simple
- Active: "Someone broke the window." – Ktoś stłukł szybę.
- Passive: "The window was broken (by someone)." – Okno zostało stłuczone.
5) Past Continuous
- Active: "They were cleaning the pool." – Czyścili basen.
- Passive: "The pool was being cleaned (by them)." – Basen był czyszczony.
6) Past Perfect
- Active: "They had closed the shop before we arrived." – Zamknęli sklep, zanim przyjechaliśmy.
- Passive: "The shop had been closed before we arrived." – Sklep został zamknięty, zanim przyjechaliśmy.
- Tworzenie pytań: inwersja pomocniczego czasownika "be" (tak jak w zdaniach oznajmujących):
- "Is the letter being sent?" – "Yes, it is." / "No, it isn't."
- "Were the results published?" – "Yes, they were." / "No, they weren't."
- W present perfect passive: "Has the parcel been delivered?" – "Yes, it has."
- W polskim często używamy konstrukcji "zostać/być + imiesłów przeszły":
- EN: "The book was written by the author." → PL: "Książka została napisana przez autora."
- Polski używa też strony zwrotnej z "się" zamiast pełnej strony biernej:
- EN: "Cars are produced in Poland." → PL: "W Polsce produkuje się samochody." (częstsze niż "Samochody są produkowane w Polsce.")
- Zwróć uwagę, że nie zawsze można przetłumaczyć bierną konstrukcję dosłownie; polski ma alternatywy, które są bardziej naturalne.
- subject (podmiot) – osoba/ rzecz, o której mówimy (w biernej staje się odbiorcą czynności).
- object (dopełnienie) – kto/co jest bezpośrednio dotknięte czynnością (w biernej najczęściej staje się podmiotem).
- agent – wykonawca czynności (wyrażany przez "by").
- past participle (V3) – imiesłów bierny, trzeci forma czasownika (np. write → written, make → made).
- auxiliary (czasownik posiłkowy) – "be" używane w różnych formach, by utworzyć stronę bierną.
- Present Simple: "The museum is closed on Mondays." – Muzeum jest zamknięte w poniedziałki.
- Present Continuous: "A new bridge is being built now." – Nowy most jest teraz budowany.
- Present Perfect: "All tickets have been sold." – Wszystkie bilety zostały sprzedane.
- Past Simple: "The film was directed by Spielberg." – Film został wyreżyserowany przez Spielberga.
- Past Continuous: "The song was being recorded when I arrived." – Piosenka była nagrywana, kiedy przyjechałem.
- Past Perfect: "The documents had been signed before the meeting." – Dokumenty zostały podpisane przed spotkaniem.
- Modal (present): "This problem can be solved." – Ten problem można rozwiązać.
- Modal (past): "The message should have been sent earlier." – Wiadomość powinna była zostać wysłana wcześniej.
Podsumowanie: Strona bierna w angielskim to "be + past participle" dostosowane do czasu i liczby. Używamy jej, by skupić się na akcji lub odbiorcy czynności, ukryć wykonawcę albo brzmieć bardziej formalnie. Ćwicz transformacje zdań aktywnych w bierne, zwracając uwagę na poprawną formę czasownika "be" i past participle oraz na to, czy dany czasownik w ogóle dopuszcza konstrukcję bierną.