Plusquamperfectum van de aanvoegende wijs - Spaans Grammar

Wat is het 'pluscuamperfecto de subjuntivo' (pluperfect subjunctive)?

Het "pluscuamperfecto de subjuntivo" is de voltooide verleden tijd van de aanvoegende wijs in het Spaans. Je gebruikt deze tijd wanneer je praat over een handeling die vóór een ander moment in het verleden plaatsvond, maar je zet die gebeurtenis in de sfeer van twijfel, wens, ontkenning, irreële situaties of voorwaardelijkheid. In het Nederlands komt dit meestal overeen met "als ik het had geweten...", "had ... gedaan" of wordt vertaald met een combinatie van "zou hebben" afhankelijk van de zin.

Wanneer gebruik je het?

In onrealistische si-clauses (voorwaardelijke zinnen)

Si-constructies voor tegenfeiten in het verleden gebruiken doorgaans het pluscuamperfecto de subjuntivo in de si-zin en het condicional compuesto (habrÃa + participio) in de hoofdzin. Voorbeeld:

Spanish: Si hubiera sabido que venías, habría preparado algo.

Nederlands: Als ik had geweten dat je zou komen, had ik iets klaargemaakt.

In gerapporteerde rede (indirecte rede) wanneer de hoofdzin in het verleden staat

Als het werkwoord van melden/denken twijfelen in het verleden staat en de bijzin verwijst naar een eerdere handeling, gebruik je het pluscuamperfecto de subjuntivo. Voorbeeld:

Direct: No creo que haya llegado.

Rapporté (verleden): No creía que hubiera/hubiese llegado. Nederlands: Ik geloofde niet dat hij aangekomen was.

Na ojalá voor spijt of wensen over het verleden

Ojalá + pluscuamperfecto de subjuntivo drukt spijt of een onvervulde wens in het verleden uit. Voorbeeld:

Spanish: ¡Ojalá hubiera estudiado más!

Nederlands: Had ik maar meer gestudeerd!

Met como si (alsof) voor onwaarheden over het verleden

Como si + pluscuamperfecto de subjuntivo beschrijft dat iets als niet gebeurd of anders gebeurd werd voorgesteld vóór een vroeger moment. Voorbeeld:

Spanish: Me miró como si no hubiera pasado nada.

Nederlands: Hij keek me aan alsof er niks gebeurd was.

Na werkwoorden/uitdrukkingen van twijfel, ontkenning of emotie in het verleden

Als de hoofdzin in het verleden staat en de bijzin handelt over iets dat eerder plaatsvond en onderworpen is aan twijfel/emotie, gebruik je het pluscuamperfecto de subjuntivo. Voorbeeld:

Spanish: Dudaba que ellos hubieran terminado la tarea.

Nederlands: Ik twijfelde of zij het huiswerk al hadden afgemaakt.

Hoe vorm je het? (vorm en varianten)

Constructie: haber (imperfecto de subjuntivo) + participio pasado

De structuur is altijd: imperfecto van haber in de aanvoegende wijs + voltooid deelwoord (participio pasado).

Vormen van haber (twee gelijkwaardige series)
De imperfecte aanvoegende wijs van haber heeft twee vormsets die allebei correct zijn:
- -ra-vormen: hubiera, hubieras, hubiera, hubiéramos, hubierais, hubieran
- -se-vormen: hubiese, hubieses, hubiese, hubiésemos, hubieseis, hubiesen

Je combineert die vormen met het participio (bv. hablado, comido, vivido, hecho, dicho, ido, sido).
Voorbeelden:
- yo hubiera/hubiese hablado
- tú hubieras/hubieses comido
- nosotros hubiéramos/hubiésemos vivido

Enkele onregelmatige participios
- abrir -> abierto
- decir -> dicho
- hacer -> hecho
- escribir -> escrito
- ver -> visto
- poner -> puesto
- volver -> vuelto
- morir -> muerto

Voorbeelden (si-clauses en gerapporteerde rede)

Si-clauses (onrealistisch verleden)

Spanish: Si hubiera sabido que eras alérgico, no te habría dado eso.

Nederlands: Als ik had geweten dat je allergisch was, had ik je dat niet gegeven.

- Spanish: Si hubiéramos tenido más tiempo, habríamos visitado otros museos.
Nederlands: Als we meer tijd hadden gehad, zouden we andere musea hebben bezocht.

- Spanish: Si no hubiera sido por tu ayuda, no lo habría logrado.
Nederlands: Als het niet door jouw hulp was, had ik het niet gered.

Let op verkeerd gebruik:
- Fout: *Si habría sabido, te habría llamado.
Correct: Si hubiera sabido, te habría llamado.
(De si-zin gebruikt nooit de condicional.)

Gerapporteerde rede (indirecte rede)

Direct: "No creo que haya terminado." (Nu)

Indirect (verleden): "No creía que hubiera/hubiese terminado." Nederlands: Ik geloofde niet dat hij klaar was.

- Direct: "Dudo que ellos hayan visto la película." (Nu)
Indirect (verleden): "Dudaba que ellos hubieran/hubiesen visto la película."
Nederlands: Ik twijfelde of zij de film gezien hadden.

- Spanish: Me molestó que no hubierais venido.
Nederlands: Het stoorde me dat jullie niet gekomen waren.

Veelgemaakte fouten en verwarringen

1. Si + habría is fout

Zoals hierboven: in voorwaardelijke zinnen gebruik je in de si-zin geen condicional. Je moet: Si + (imperfecto subjuntivo: hubiera/hubiese) ... , (condicional perfecto: habría...) ...

2. Haya vs. hubiera: volg de tijdscongruentie

Als de hoofdzin in het heden is, gebruik je vaak presente subjuntivo of presente perfecto de subjuntivo (haya + participio): No creo que haya venido.
Als de hoofdzin in het verleden staat, zet je die bijzin terug en gebruik je het pluscuamperfecto de subjuntivo (hubiera + participio): No creía que hubiera venido.

Veel leerlingen vergeten die verschuiving en laten 'haya' staan nadat het hoofdwerkwoord in het verleden staat.

3. Hubiera vs hubiese (stijlverschil)

Beide zijn correct en uitwisselbaar. De -se-vormen (hubiese...) klinken soms formeler of literairer; de -ra-vormen (hubiera...) zijn in spreektaal veel gebruikt. Vermijd inconsistent gebruik binnen dezelfde tekst wanneer je een formele stijl wilt.

4. Colloquiale vervanging van habría door hubiera in hoofdzin

In informeel Spaans hoor je soms zinnen als "Hubiera ido, pero no tenía dinero" in plaats van het formele "Habría ido". Dat is een regionaal/coloquiaal gebruik en in formele schrijfstijl is "habría" te verkiezen.

Kort overzicht (glossarium)

Pluscuamperfecto de subjuntivo / pluperfect subjunctive — Voltooide verleden tijd van de aanvoegende wijs (hubiera/hubiese + participio).

Imperfecto de subjuntivo van haber — De vorm van 'haber' die je gebruikt: hubiera/hubiese, hubieras/hubieses, etc.

Participio pasado — Verleden deelwoord: hablado, comido, vivido, hecho, dicho, escrito, enz.

Condicional compuesto (habría + participio) — Wordt vaak gebruikt in de hoofdzin van een onmogelijke voorwaarde in het verleden: habría venido = zou zijn gekomen/ zou hebben gekomen.

Concordancia de tiempos (tijdsvolgorde) — Regel die zegt dat je de tijd in de bijzin aanpast aan de tijd in de hoofdzin (huidig: haya; verleden: hubiera).

Praktische tips om het te herkennen en te gebruiken

- Kijk naar de hoofdzin: staat die in het verleden? Dan heb je vaak 'hubiera + participio' nodig in de bijzin.
- Als je een onmogelijk verleden wilt beschrijven (wat had kunnen gebeuren), denk dan aan de combinatie: Si + hubiera/hubiese + participio ... , habría + participio.
- Gebruik 'ojalá + hubiera...' voor spijt over het verleden.
- Leer enkele onregelmatige participia uit je hoofd (hecho, dicho, escrito, visto, puesto, vuelto, abierto, muerto).
- Beide vormen (hubiera en hubiese) zijn correct; kies één stijl en blijf daarin consequent voor schriftelijke teksten.

Als je wil, kan ik nu een samenvatting geven met alleen zinnen die je kunt onthouden (korte regels + voorbeeldzinnen), of een geconcentreerde lijst met correcte vs foutieve zinnen om snel te oefenen.