Het gebruik van de lijdende vorm met modale werkwoorden en in verschillende tijden

Het gebruik van de lijdende vorm met modale werkwoorden en in verschillende tijden

In deze uitleg lees je in het Nederlands wanneer je de lijdende vorm (passive voice) in het Engels gebruikt, hoe je die vormt in verschillende tijden en hoe je modale werkwoorden (can, must, should, enz.) in passieve zinnen inzet. Er staan veel voorbeelden in het Engels met Nederlandse vertalingen, plus tips over veelgemaakte fouten.

Wat betekent "passive voice" (lijdende vorm) en wanneer gebruik je die?

Wat is het?
De lijdende vorm legt de nadruk op de handeling of het onderwerp (datgene waar iets mee gebeurt), niet op wie de handeling uitvoert. In het Engels wordt de passieve zin meestal gevormd met een vorm van "to be" + het voltooid deelwoord (past participle).

Voorbeeld (actief → passief):
- Active: "They publish the book every year."
(Actief) "They publish the book every year." — Nederlandse vertaling: "Zij geven het boek elk jaar uit."
- Passive: "The book is published every year."
(Passief) "The book is published every year." — Nederlandse vertaling: "Het boek wordt elk jaar uitgegeven."

Wanneer gebruik je passief?
- Als de uitvoerder (agent) onbekend of onbelangrijk is: "The window was broken." (Het raam is kapot gemaakt.)
- Als je de handeling of het resultaat wilt benadrukken: "The decision was announced yesterday." (De beslissing werd gisteren aangekondigd.)
- In formele of wetenschappelijke taal: "The data were analysed." (De gegevens werden geanalyseerd.)
- Om verantwoordelijkheid te vermijden of neutraler te klinken: "Mistakes were made." (Er zijn fouten gemaakt.)

Hoe vorm je de lijdende vorm? (basisregels en voorbeelden per tijd)

De kernregel: kies de juiste vorm van "to be" (am/is/are/was/were/has been/had been/will be/enz.) + past participle (voltooid deelwoord).

Enkele belangrijke tijden (vorm + voorbeelden)

Present simple passive: am / is / are + past participle
- English: "The mail is delivered every morning."
Nederlands: "De post wordt elke ochtend bezorgd."

Past simple passive: was / were + past participle
- English: "The mail was delivered yesterday."
Nederlands: "De post werd gisteren bezorgd."

Present continuous passive: am / is / are being + past participle
- English: "The house is being painted now."
Nederlands: "Het huis wordt nu geschilderd."

Past continuous passive: was / were being + past participle
- English: "The road was being repaired when we drove by."
Nederlands: "De weg werd gerepareerd toen wij er langs reden."

Present perfect passive: has / have been + past participle
- English: "The windows have been cleaned."
Nederlands: "De ramen zijn schoongemaakt."

Past perfect passive: had been + past participle
- English: "The cake had been eaten by the time she arrived."
Nederlands: "De taart was opgegeten tegen de tijd dat ze aankwam."

Future simple passive: will be + past participle
- English: "The report will be finished tomorrow."
Nederlands: "Het rapport zal morgen afgerond worden."

Future perfect passive: will have been + past participle
- English: "By next week the project will have been completed."
Nederlands: "Tegen volgende week zal het project voltooid zijn."

'Be going to' future (passive): be going to be + past participle
- English: "The meeting is going to be cancelled."
Nederlands: "De vergadering gaat geannuleerd worden."

Infinitieven en gerundium
- Passive infinitive: to be + past participle
Example: "He seems to be trusted by everyone."
Nederlands: "Het lijkt alsof iedereen hem vertrouwt." (Letterlijk: "Hij lijkt door iedereen vertrouwd te worden.")

- Perfect infinitive passive: to have been + past participle
Example: "He is believed to have been promoted last year."
Nederlands: "Men gelooft dat hij vorig jaar gepromoveerd is."

Passief met modale werkwoorden — basisregel en voorbeelden

Basisvorm met modals
- Voor de eenvoudige modale passieve vorm gebruik je: modal + be + past participle.
Voorbeeld: "must be done", "should be checked", "can be opened".

Voorbeelden met vertaling:
- "The windows can be opened."
Nederlands: "De ramen kunnen geopend worden."
- "The report should be finished today."
Nederlands: "Het rapport zou vandaag af moeten zijn / moet vandaag afgerond worden."
- "All visitors must be registered."
Nederlands: "Alle bezoekers moeten geregistreerd worden."
- "The dinner will be served at seven."
Nederlands: "Het diner wordt om zeven uur geserveerd."

Voorbeelden:
- "He should have been told earlier."
Nederlands: "Hij had eerder geïnformeerd moeten worden / Hij had eerder op de hoogte gebracht moeten worden."
- "They could have been warned in time."
Nederlands: "Ze hadden op tijd gewaarschuwd kunnen worden."
- "She must have been informed."
Nederlands: "Zij moet op de hoogte zijn gebracht." (deductie over het verleden)
- "You might have been misinformed."
Nederlands: "Je bent misschien verkeerd geïnformeerd." / "Je had misschien verkeerde informatie gekregen."

Voorbeelden per modaal: overzicht met simpele en perfecte passieve vormen

- CAN / COULD
- Present: "This door can be opened from the inside."
Nederlands: "Deze deur kan van binnenuit geopend worden."
- Perfect (possibility in the past): "The parcel could have been delivered yesterday."
Nederlands: "Het pakket had gisteren afgeleverd kunnen zijn / kon gisteren bezorgd zijn."

- MAY / MIGHT
- Present/possibility: "The goods may be delayed."
Nederlands: "De goederen kunnen vertraagd zijn / De goederen kunnen vertraagd worden."
- Past possibility: "She may have been told already."
Nederlands: "Zij is misschien al op de hoogte gebracht."

- MUST
- Obligation: "All passengers must be seated before takeoff."
Nederlands: "Alle passagiers moeten voor het opstijgen zitten."
- Deduction (perfect): "He must have been told about the meeting."
Nederlands: "Hij moet op de hoogte zijn gebracht van de vergadering." (conclusie)

- SHOULD / OUGHT TO
- Present advice: "The form should be signed."
Nederlands: "Het formulier moet ondertekend worden."
- Past regret/advice: "They should have been informed earlier."
Nederlands: "Ze hadden eerder geïnformeerd moeten worden."

- WILL / WOULD
- Future passive: "The results will be announced tomorrow."
Nederlands: "De resultaten worden morgen bekendgemaakt."
- Conditional: "The task would be done if we had more time."
Nederlands: "De taak zou gedaan worden als we meer tijd hadden."
- Perfect conditional: "The package would have been delivered if he had been at home."
Nederlands: "Het pakket zou bezorgd zijn geweest als hij thuis geweest was."

- NEED / NEEDN'T
- Present: "This needn't be done now."
Nederlands: "Dit hoeft nu niet gedaan te worden."
- Perfect negative: "You needn't have been told."
Nederlands: "Je had niet verteld hoeven te worden." (let op: in het Nederlands klinken sommige vertalingen omslachtig)

- HAVE TO (geen echt modaal maar gelijk gebruikt)
- Present: "You have to be registered to enter."
Nederlands: "Je moet geregistreerd zijn om binnen te komen / Je moet je registreren om binnen te komen."
- Past: "He had to be examined immediately."
Nederlands: "Hij moest onmiddellijk onderzocht worden."

- OUGHT TO
- Present: "The patient ought to be examined immediately."
Nederlands: "De patiënt zou onmiddellijk onderzocht moeten worden."
- Perfect: "They ought to have been warned."
Nederlands: "Ze hadden gewaarschuwd moeten zijn." / "Ze hadden gewaarschuwd moeten worden."

Negaties en vragen met modals in passieve zinnen

Negaties
Plaats "not" direct na het modale werkwoord: modal + not + be + past participle.
- Example: "The report should not be released."
Nederlands: "Het rapport mag niet vrijgegeven worden."
- Perfect: modal + not + have + been + past participle
- "She should not have been told."
Nederlands: "Zij had niet geïnformeerd moeten worden."

Vragen
Voor vragen zet je het modale werkwoord vooraan: Modal + subject + be + past participle?
- "Should the form be signed today?"
Nederlands: "Moet het formulier vandaag ondertekend worden?"
- Perfect: "Could the package have been delivered?"
Nederlands: "Had het pakket afgeleverd kunnen zijn?" / "Had het pakket bezorgd kunnen zijn?"

Passief in reporting structures (to-infinitive) — handig bij nieuws/rapporten

Soms gebruik je de passieve infinitief in zinnen als "He is said to be..." of "She is believed to have...". Dat is gebruikelijk voor nieuws en geruchten.

- "He is said to be the best candidate."
Nederlands: "Er wordt gezegd dat hij de beste kandidaat is."
- "She is believed to have been chosen for the prize."
Nederlands: "Men gelooft dat zij voor de prijs gekozen is."

Wanneer voeg je een agent (by-woord) toe?

Gebruik een "by"-phrase (door + agent) alleen als de uitvoerder belangrijk is of nieuw voor de luisteraar.
- "The letter was written by Sarah."
Nederlands: "De brief is door Sarah geschreven."
- Als de uitvoerder onbekend of onbelangrijk is, laat je hem weg: "The letter was written yesterday."
Nederlands: "De brief is gisteren geschreven."

Veelgemaakte fouten en hoe je ze corrigeert

1) Vergeten "be" na het modale werkwoord:
- Fout: "The work must finished."
- Goed: "The work must be finished."
Nederlandse uitleg: Het modale werkwoord (must) staat vóór "be".

2) Verkeerde vorm voor perfect modals:
- Fout: "He must been told."
- Goed: "He must have been told."
Uitleg: voor het uitdrukken van een gevolg/aanname over het verleden is de vorm modal + have + been + past participle nodig.

3) "Being" en "been" door elkaar halen:
- Fout: "They must have being informed."
- Goed: "They must have been informed."
Uitleg: na "have" volgt altijd "been" (niet "being") in perfecte passieve vormen.

4) Onjuiste gebruik van "have something done" vs passief:
- "I had my car repaired." (causative) betekent: ik liet mijn auto repareren.
- Passief van "They repaired my car" is: "My car was repaired." (de auto werd gerepareerd)

5) Overschrijven van Nederlandse woordvolgorde naar Engels:
- Fout (letterlijk NL naar EN): "The report must tomorrow be finished."
- Goed: "The report must be finished tomorrow."
Uitleg: Engels plaatst het voltooid deelwoord aan het eind van de werkwoordgroep (after "be").

Vergelijking met het Nederlands — handige verwijzingen

- Engels: "is being painted" → Nederlands: "wordt geschilderd"
- Engels: "has been painted" → Nederlands: "is geschilderd" / "is geschilderd geweest" (context afhankelijk)
- Engels: "must be done" → Nederlands: "moet gedaan worden" / "moet worden gedaan"

Let op: Nederlands gebruikt vaak "worden" voor passief ("wordt gemaakt"), soms ook "zijn" voor resultaat ("is gemaakt"). In het Engels gebruik je vergelijkbare vormen met "be" en het past participle.

Kort praktijkvoorbeeld dat meerdere vormen combineert

English (passive mix): "The paintings are being moved. They must be handled carefully. By tomorrow they will have been transferred to the new gallery. Visitors may be allowed in later, but they should have been informed beforehand."

Nederlands: "De schilderijen worden verplaatst. Ze moeten zorgvuldig behandeld worden. Tegen morgen zullen ze naar de nieuwe galerij overgebracht zijn. Bezoekers mogen later worden toegelaten, maar zij hadden van tevoren geïnformeerd moeten worden."

Samenvatting: snelle regels om te onthouden

- Basis passief: be + past participle.
- Met modals: modal + be + past participle (voor nu/toekomst) en modal + have + been + past participle (voor het verleden).
- Plaats "not" direct na het modale werkwoord voor negatie.
- Gebruik "be being" voor continue passieve vormen (zonder modal) en vermijd modal + be + being (het klinkt vaak onnatuurlijk).
- Voeg "by" alleen toe als de uitvoerder belangrijk is.

Begrippenlijst (glossary) — korte definities in het Nederlands

- Lijdende vorm / passive voice: Vorm die de handeling of het slachtoffer van de handeling benadrukt (be + past participle).
- Modaal werkwoord (modal): hulpwerkwoord dat mogelijkheid, toestemming, verplichting of voorwaarde uitdrukt (bv. can, must, should, may, will).
- Past participle / voltooid deelwoord: de derde vorm van het werkwoord (bv. done, written, eaten).
- Agent: degene die de handeling uitvoert; soms geïntroduceerd met "by" in het Engels.
- Deontisch (deontic): modaal gebruik dat verplichting / toestemming uitdrukt (bv. must = verplichting).
- Epistemisch: modaal gebruik dat kans/afleiding uitdrukt (bv. must have been = conclusie over het verleden).

Einde — korte adviesregel

Als je twijfelt: bepaal eerst de tijd (wanneer gebeurt het?), kies de juiste vorm van "be" of de modale constructie, voeg het past participle toe, en controleer of je "have been" nodig hebt voor acties in het verleden. Oefen met voorbeeldzinnen uit je eigen vakgebied (school, werk) om sneller vertrouwd te raken met passieve vormen in combinatie met modals.