Passief met modale werkwoorden (es muss gemacht werden, konnte getan werden)
B2Passief met modale werkwoorden in het Duits (es muss gemacht werden, konnte getan werden)
Voorbeeld (Duits → Nederlands):
- Das Paket muss ausgeliefert werden. → Het pakket moet bezorgd worden.
- Hier darf geraucht werden. → Hier mag gerookt worden.
- Als je de handeling belangrijker vindt dan de uitvoerder (wie). Bijvoorbeeld: Die Straße muss repariert werden. (De weg moet gerepareerd worden.)
- Bij toestemming, mogelijkheid of verplichting: dürfen (toestemming), können (mogelijkheid/zin), müssen (noodzaak), sollen (opdracht) enz.
- In formele of objectieve instructies: Der Bericht soll bis morgen abgegeben werden.
- Ook voor onpersoonlijke formuleringen: Es muss noch geputzt werden.
- + Partizip II van hoofdwerkwoord + werden (infinitief)
- Voorbeeld: Die Tür muss geschlossen werden. (De deur moet gesloten worden.)
In een bijzin (bijzinnen hebben de persoonsvorm aan het einde) komt de persoonsvorm op het laatst. De volgorde van de laatste drie elementen is dan: Partizip II + werden + [conjugatie van modal].
- Voorbeeld: Ich glaube, dass die Tür geschlossen werden muss. → Ik geloof dat de deur gesloten moet worden.
Negatie
- Meestal staat nicht vóór het deel dat je ontkent. Voor volledige ontkenning: Die Aufgabe muss nicht erledigt werden. → De taak hoeft niet gedaan te worden.
Agent (door wie): von / durch
- Wenn je de uitvoerder wilt noemen: Die Aufgabe muss von Peter erledigt werden. → De taak moet door Peter uitgevoerd worden.
- Bij oorzaak of middel is vaak durch: Das Problem kann durch bessere Planung gelöst werden. → Het probleem kan door betere planning opgelost worden.
Präsens
- Die Hausaufgaben müssen gemacht werden. → Het huiswerk moet gemaakt worden.
- Das Fenster kann geöffnet werden. → Het raam kan geopend worden.
- Hier darf geraucht werden. → Hier mag gerookt worden.
- Muss das jetzt gemacht werden? → Moet dat nu gedaan worden?
Präteritum (verleden tijd, eenvoudig verleden)
- Die Hausaufgaben mussten gemacht werden. → Het huiswerk moest gemaakt worden.
- Das Fenster konnte geöffnet werden. → Het raam kon geopend worden.
- Hier durfte geraucht werden. → Hier mocht gerookt worden.
Perfekt (voltooide tijd) — let op de constructie
In het Perfekt met modale werkwoorden in combinatie met de passieve Vorgangsform verschijnt vaak een cluster met het voltooid deelwoord van het hoofdwerkwoord, gevolgd door "werden" en het modale werkwoord in de infinitief. Het hulpwerkwoord is meestal haben.
- Die Hausaufgaben haben gemacht werden müssen. → Het huiswerk heeft moeten worden gemaakt.
- Das Fenster hat geöffnet werden können. → Het raam heeft kunnen worden geopend.
- Hier hat geraucht werden dürfen. → Hier heeft mogen worden gerookt. (formeel/ongebruikelijk in spreektaal)
Opmerking: Deze Perfektvormen klinken vaak zwaar en worden in spreektaal soms vermeden; men gebruikt eerder Präteritum of omschrijvingen (z. B. Man musste es tun / Es war nötig, ... zu ...).
Futur I
- Die Fenster werden geputzt werden müssen. → De ramen zullen schoongemaakt moeten worden.
- Das kann später erledigt werden. (vervangende, eenvoudigere formulering)
Konjunktiv II en voorwaardelijke zinnen
- Das müsste gemacht werden. → Dat zou moeten worden gedaan.
- Das hätte gemacht werden müssen. → Dat had gedaan moeten worden.
- Hauptsatz: Das Paket muss morgen geliefert werden. (persoonsvorm = muss staat op 2e plaats)
- Nebensatz: Ich weiß, dass das Paket morgen geliefert werden muss. (persoonsvorm = muss staat achteraan)
- müssen (noodzaak): Der Bericht muss bis morgen abgegeben werden. → Het verslag moet tegen morgen ingeleverd worden.
- können (mogelijkheid): Die Prüfung kann verschoben werden. → Het examen kan verzet worden.
- dürfen (toestemming): Hier darf geraucht werden. → Hier mag gerookt worden.
- sollen (opdracht / gerucht): Der Schüler soll kontaktiert werden. → De leerling zou contact opgenomen moeten worden (instructie/volgens opdracht).
- mögen / wollen: minder gebruikelijk in passief; zinnen zoals Das will erledigt werden zijn informeel en betekenen: "Dat moet/zal gedaan worden" in spreektaal.
- Es muss noch gearbeitet werden. → Er moet nog gewerkt worden.
- Man kann hier parken. → Hier kan geparkeerd worden.
2) Dativverben (bijv. helfen) in het passief
Sommige werkwoorden hebben een datiefobject (helfen, schaden). In het passief blijft dat datief en ontstaat een impersonalere constructie:
- Man muss ihm helfen. → Ihm muss geholfen werden. → Hem moet geholpen worden.
- Das ist typisch en vaak verwarrend voor Nederlandstaligen; let op dat het Nederlandse woordvolgorde anders is.
3) Scheidbare werkwoorden
- Das Kind muss abgeholt werden. → Het kind moet opgehaald worden. (Partizip II: abgeholt)
4) Alternatieven om zware constructies te vermijden
Omdat Perfekt en Futur met modaal + passief zwaar kunnen klinken, gebruiken Duitstaligen vaak:
- actieve constructie met "man" of een onpersoonlijke constructie: Man muss das reparieren.
- omschrijvende formulering: Es ist nötig, das zu reparieren. → Het is nodig dat te repareren.
- Fout: "Das Haus muss gebaut wird." → Correct: "Das Haus muss gebaut werden." (geen vervoegd 'werden' aan het eind)
- Fout: gebruik van sein in plaats van werden wanneer je een handeling bedoelt: "Das Haus muss gebaut sein." → foutieve betekenis: dat betekent "het huis moet (al) gebouwd zijn" (Zustandspassiv).
- Fout: verkeerde plaats van 'nicht': "Das muss gemacht werden nicht." → Correct: "Das muss nicht gemacht werden."
- Fout: probeer Perfekt met passief + modal héél vaak te gebruiken in spreektaal; spreektaal kiest vaak eenvoudiger vormen.
- Verwant: het Nederlands gebruikt ook "worden" + voltooid deelwoord met modale werkwoorden: "Het huis moet gebouwd worden." Dat maakt de Duitse structuur herkenbaar.
- Let op woordvolgorde in bijzinnen: in het Duits gaat de persoonsvorm (conjugatie van het modale werkwoord) naar het eind.
- Oefen met korte voorbeeldzinnen per modal in presenteel en verleden tijd; vermijd in eerste instantie Perfekt-constructies met drie werkwoorden (Partizip II + werden + modal), omdat die onhandig klinken en zelden nodig zijn in spreektaal.
- Das Zimmer muss geputzt werden. → De kamer moet schoongemaakt worden.
- Ich glaube, dass das Zimmer geputzt werden muss. → Ik denk dat de kamer schoongemaakt moet worden.
- Die Fenster mussten geputzt werden. → De ramen moesten schoongemaakt worden.
- Die Fenster haben geputzt werden müssen. → De ramen hebben moeten worden schoongemaakt.
- Das konnte nicht getan werden. → Dat kon niet gedaan worden.
- Das hat nicht getan werden können. → Dat heeft niet kunnen gedaan worden.
- Ihm muss geholfen werden. → Hij moet geholpen worden.
- Der Brief soll bis morgen abgeschickt werden. → De brief moet uiterlijk morgen verzonden worden.
- Das hätte gemacht werden müssen. → Dat had gedaan moeten worden.
- Vorgangspassiv: passief dat het proces/actie benadrukt (werden + Partizip II).
- Zustandspassiv: passief dat de toestand/resultaat benadrukt (sein + Partizip II).
- Partizip II: voltooid deelwoord (bijv. gemacht, geschrieben, geöffnet).
- Modalverben: modale werkwoorden (müssen, können, dürfen, sollen, wollen, mögen).
- Impersonaal passief: passieve constructies zonder duidelijk onderwerp, vaak met "es" of "man".
- De basisvorm in een hoofdzin: + Partizip II + werden.
- In bijzinnen: Partizip II + werden + .
- Perfekt: hulpwerkwoord (meestal haben) + Partizip II + werden + modal (infinitief) — dit is grammaticaal correct maar vaak zwaar.
- Vergelijk met het Nederlands: veel overeenkomsten, let vooral op Duitse woordvolgorde en de plaats van 'nicht'.
Als je specifieke zinnen of tijden wilt oefenen (bijv. Perfekt met "müssen" of Konjunktiv II met "können"), geef enkele zinnen en ik leg stap voor stap uit hoe je die in het Duits vormt en vertaalt.