Nombres ordinaux – déclinaison par cas (pierwszy, pierwszego, etc.)
B1Nombres ordinaux en polonais — déclinaison (pierwszy, pierwszego, etc.)
- Pour classer/ordonner des éléments : pierwszy, drugi, trzeci...
- Pour indiquer une position (première place, deuxième étage)
- Après un déterminant numéral lorsqu'on veut marquer l'ordre : "pierwszy raz" (la première fois)
- Comme pronom : "Weź pierwszego." (Prends le premier.)
- 1er : pierwszy (irrégulier)
- 2e : drugi (irrégulier)
- 3e : trzeci (irrégulier)
- 4e et suivants (jusqu'à 19) : souvent dérivés du cardinal avec un suffixe (czwarty, piąty, szósty, siódmy, ósmy, dziewiąty, dziesiąty, jedenasty, it.)
- Les dizaines : dwudziesty (20e), trzydziesty (30e), czterdziesty (40e), etc.
- Les nombres composés : on combine les parties ; chaque mot s'accorde en cas/gendre/nombre : dwudziesty pierwszy (21e), sto dwudziesty trzeci (123e), etc.
Remarque pratique : les ordinals suivent la déclinaison des adjectifs (comme "dobry/dobra/dobre").
- L'ordinal s'accorde avec le nom qu'il détermine.
- Pour le masculin singulier, l'accusatif dépend de l'animé : accusatif = génitif si animé, = nominatif si inanimé.
- Au pluriel, on distingue le pluriel masculin animé (personnes) et le pluriel non‑masculin (choses, groupes non humains, féminin, neutre).
Tableau de déclinaison complet pour "pierwszy"
Légende des cas : Mian. = nominatif, Dopeł. = génitif, Cel. = datif, Bier. = accusatif, Narz. = instrumental, Miej. = locatif, Woł. = vocatif.
Cas | Masc. sg | Fém. sg | Neutre sg | Pluriel (masc. animé) | Pluriel (non‑masc.)
Mian. (mianownik) : | pierwszy | pierwsza | pierwsze | pierwsi | pierwsze
Dopeł. (dopełniacz) : | pierwszego | pierwszej | pierwszego | pierwszych | pierwszych
Cel. (celownik) : | pierwszemu | pierwszej | pierwszemu | pierwszym | pierwszym
Bier. (biernik) : | pierwszy (inanim.) / pierwszego (anim.) | pierwszą | pierwsze | pierwszych (acc. des personnes) | pierwsze
Narzed. (narzędnik) : | pierwszym | pierwszą | pierwszym | pierwszymi | pierwszymi
Miej. (miejscownik) : | pierwszym | pierwszej | pierwszym | pierwszych | pierwszych
Woł. (wołacz) : | pierwszy | pierwsza | pierwsze | pierwsi | pierwsze
Note : pour l'accusatif singulier masculin, on utilisera "pierwszy" si l'objet est inanimé (np. "Widzę pierwszy dom.") et "pierwszego" si l'objet est animé (np. "Widzę pierwszego ucznia.").
- Mianownik (nominatif) : Pierwszy rozdział jest krótki. (Le premier chapitre est court.)
- Dopełniacz (génitif) : Nie pamiętam pierwszego rozdziału. (Je ne me souviens pas du premier chapitre.)
- Celownik (datif) : Daj to pierwszemu uczniowi. (Donne‑le au premier élève.)
- Biernik (accusatif, animé) : Widzę pierwszego ucznia. (Je vois le premier élève.)
- Biernik (acc., inanimé) : Widzę pierwszy dom. (Je vois la première maison.)
- Narzędnik (instrumental) : Rozmawiałem z pierwszym uczniem. (J'ai parlé avec le premier élève.)
- Miejscownik (locatif) : Myślę o pierwszym rozdziale. (Je pense au premier chapitre.)
- Wołacz (vocatif) : (rare pour un ordinal seul) — zwykle forma jak mianownik: "Pierwszy!" ("Premier !")
- Pluriel masculin animé (personnes) : Pierwsi studenci przyszli. (Les premiers étudiants sont arrivés.)
- Pluriel (non‑masculin) : Pierwsze miejsca są przyznane. (Les premières places sont attribuées.)
- Dativ pluriel : Daliśmy nagrody pierwszym studentom. (Nous avons donné des prix aux premiers étudiants.)
- Instrumental pluriel : Z pierwszymi studentami rozmawialiśmy. (Nous avons parlé avec les premiers étudiants.)
- Weź pierwszego. (Prends le premier — masculin animé.)
- Wolę pierwszą. (Je préfère la première — féminin.)
- Pierwsze jest już zajęte. (Le premier est déjà pris — neutre ou non‑masculin.)
- Nominatif : dwudziesty pierwszy dzień (le vingt et unième jour)
- Génitif : dwudziestego pierwszego dnia
- Oublier l'accord en genre : dire "pierwszy kobieta" (FAUX) au lieu de "pierwsza kobieta" (VRAI).
- Ne pas appliquer la règle animé/inanimé au masculin singulier pour l'accusatif (ex. dire "Widzę pierwszy ucznia" — il faut "Widzę pierwszego ucznia").
- Laisser un ordinal non décliné après une préposition : par ex. dire "o pierwszy" (FAUX) au lieu de "o pierwszym" (VRAI).
- Confondre cardinal et ordinal : "jeden" (un) ≠ "pierwszy" (premier).
- Nominatif = mianownik
- Génitif = dopełniacz
- Datif = celownik
- Accusatif = biernik
- Instrumental = narzędnik
- Locatif = miejscownik
- Vocatif = wołacz
Si vous voulez, je peux aussi fournir :
- des tableaux similaires pour "drugi" et "trzeci" ;
- une liste complète des ordinaux 1–100 ;
- des phrases d'usage courant (dates, classements, instructions).